• Natuurfilm met de Varicam35

Natuurfilm met de Varicam35

Na verscheidene projecten van documentaires en natuurfilms, is Dick Harrewijn een ervaren cameraman geworden. Bij deze job is het kiezen van de juiste camera vaak een uitdaging, vertelt hij ons; “Extreme weersomstandigheden, lange uren, ze meenemen op boten en in 4x4’s, lange wandeltochten of ze naar boven dragen in bomen doet geen goed aan vele camera’s. Geen enkele camera waarmee ik heb gewerkt, is geschikt voor alles en de ultieme camera bestaat (nog?) niet. Maar sinds mijn ervaring met de Varicam-serie komen we volgens mij heel dicht in de buurt.” In dit artikel vertelt hij over het werken met de Panasonic Varicam tijdens zijn meest recente project; een natuurfilm voor cinema, met opnames in Nederland die twee jaar duurden.

Kunt u me wat vertellen over uw werk als cameraman?

De voorbije jaren heb ik gewerkt aan vele verschillende projecten, gaande van bedrijfsprojecten tot documentaires. Maar de grootste uitdagingen waar ik in de afgelopen vijf jaar aan heb gewerkt, zijn de twee natuurfilms voor cinema. Momenteel werk ik aan een derde en de Varicam 35 is daarbij ons belangrijkste werkpaard.

Tot een aantal jaren geleden had nog niemand een echte speelfilm voor cinema gemaakt over de Nederlandse natuur. EMS films nam zo’n vijf jaar geleden een moedige beslissing om een speelfilm te maken over een vrij nieuw natuurreservaat, genaamd de Oostvaardersplassen. Ik had het geluk deel uit te maken van het project als één van de cameramannen. Toen de film een enorm succes werd in Nederland, was iedereen onder de indruk van de wilde dieren en natuur in Nederland. Ongeveer 800.000 mensen hebben De Nieuwe Wildernis in de cinema gezien, dat is een enorm aantal in een land met slechts 17 miljoen inwoners. Het sprak voor zich dat er al snel plannen werden gemaakt om meer films te maken en in de daaropvolgende jaren heb ik als cameraman van de wilde natuur aan vele verschillende natuurprojecten gewerkt, zowel voor televisie als voor cinema.

Hoe bent u ertoe gekomen om de Varicam als uw favoriete camera te kiezen?

Bij elk filmproject is de camerakeuze niet eenvoudig, maar bij nationale filmprojecten in het bijzonder kan de keuze heel moeilijk zijn. We hebben al gewerkt met vele verschillende soorten camera’s: van kleine DSLR-camera’s naar GoPro’s tot camera’s van Arri, Sony en Red. Werken in de natuur betekent uitdagende omstandigheden voor deze camera’s, zeker omdat het lijkt alsof sommige camera’s meer ontworpen zijn voor opnames in studio’s of op dramasets. Elk project heeft zijn eigen technische vereisten en verschillende uitdagingen op het vlak van materiaal.

Kunt u ons meer vertellen over het project, waar u momenteel aan werkt?

Ongeveer twee jaar geleden kreeg ik een telefoontje van regisseur Luc Enting in verband met een nieuw project dat hij wilde opstarten. Hij bood me de kans aan om mee te stappen in dit avontuur. Het ging opnieuw om een cinemaproductie binnen de grenzen van Nederland, maar dit keer met een andere regisseur, een andere producer, andere wilde dieren, alles was nieuw voor mij. De film zal gaan over één van de grootste natuurgebieden in Nederland, De Veluwe. De hoofdpersonages van de film zijn het grote en moeilijk te filmen edelhert en everzwijn, de sluwe vos en de heel intelligente raaf.

De regisseur heeft gedurende jaren in het gebied van De Veluwe gefilmd en is op die manier uitgegroeid tot één van de belangrijkste cameramannen/filmmakers van Nederland. In de natuur werkt hij graag met een kleine ploeg en dus wordt het meeste camerawerk enkel door ons twee uitgevoerd. De rest van de ploeg bestaat uit twee timelapse-specialisten, een drone-operator en een handvol van andere specialisten en assistenten. Voor mij was dit een nieuwe aanpak van een dergelijk groot project, maar elk project is anders. En nu, na anderhalf jaar filmen, blijkt dit een heel goede keuze te zijn geweest.

DOP Dick Harrewijn with Varicam35. Photo by Jeffrey van Houten. 


Photo by Jeffrey van Houten.

Kunt u ons meer vertellen over uw keuze voor de Varicam35?

Bij de opstart van een nieuw project luidt één van de belangrijkste vragen: welk camerasysteem? Vandaag zijn er zoveel verschillende digitale camera’s beschikbaar en elk van die camera’s heeft zijn eigen kwaliteiten. De eerste vraag die zich stelde, was of 4K noodzakelijk was. De meeste van de nieuwere digitale camera’s kunnen filmen in UHD, maar ze zijn niet allemaal in staat tot 4K-opnames met hogere framerates. De producer had al snel de beslissing genomen om de film uit te brengen in 2K, waardoor 4K geen noodzaak was. Maar uit snelle tests bleek dat de hogere 4K-resolutie in een aantal situaties een gevoel gaf van een meer gedetailleerde weergave, ook al was er reeds aangegeven om de film in 2K uit te brengen. Dus als het mogelijk was, zouden we liever voor 4K/UHD gaan.

Bij films over wilde dieren is slow motion van essentieel belang. Zeker met het oog op één van de snelvliegende hoofdpersonages, de raaf. De mogelijkheid om met een hogere framerates te filmen was bijgevolg één van hoofdcriteria bij het kiezen van een camera.

Iets wat ik erg heb gemist bij vorige projecten, was het gebruik van interne ND-filters Zo waren we in het verleden regelmatig genoodzaakt bij opnames met Red-camera’s in open natuur om ND-filters te gebruiken.  Dit is tijdrovend, het is meer gewicht om te dragen en zeker bij het werken met macro-lenzen zijn de ND’s moeilijk te bedienen tussen u en uw subject.

Met andere woorden, onze lijst met technische voorkeuren begon aardig lang te worden. Hoofdprioriteiten waren UHD/4K, s35-sensor, hoge framerates, interne ND-filters en stevige kwaliteit die geschikt is voor onze werkomstandigheden. Maar het allerbelangrijkste is de beeldweergave van de camera. Hoe gaat het om met hoge belichting? Hoe worden de kleuren weergegeven? Hoe presteert hij in situaties met lage belichting? enz. Al snel waren we gefocust op slechts twee camera’s, waarvan we dachten dat ze konden voldoen aan onze noden, de Varicam35 en de Arri Amira. Op dat moment was zelfs de VaricamLT nog niet aangekondigd. Via uitgebreide testopnames wisten we dat zowel de Varicam als de Arri ons uitstekende beelden konden geven, briljant bijvoorbeeld hoe beide camera’s de hoge belichting in de lucht en in de landschappen weergeven. Maar bij de testopnames in de wilde natuur gaven de kleuren van de Varicam de doorslag, boven die van de Amira. Aan de kleurschakeringen kan echter niets veranderd worden, maar hoe dichter het opgenomen beeld aanleunt bij wat wij goed vinden, hoe beter natuurlijk.

De Arri Amira had een aantal voordelen ten opzichte van de Varicam35, zoals het vermogen om meer dan 100 frames per seconde op te nemen en de eenvoudige en snelle manier waarmee de camera naar deze hogere framerates kan overschakelen. Iets waarvoor de Varicam een frustrerende heropstart nodig heeft en we hopen nog steeds dat dit zal aangepast worden via toekomstige firmware upgrades. Maar toen we de lage belichtingscapaciteiten bij beide camera’s hadden getest, was onze keuze snel gemaakt. Met de dual native iso-functie zorgt de Varicam voor opnames in iso5000, zonder enige toegevingen. Dit was voor ons de beslissende factor. Maar daar komen we verder in dit artikel op terug.

Een extra eigenschap van de camera die ik heel indrukwekkend vind, is de codec die gebruikt wordt om intern op te slaan. Al verscheidene jaren zijn we als filmmakers vragende partij voor minder compressie en hogere datasnelheden. Nu maken we echter 4K-opnames en zeker bij het opnemen met hogere framerates, stijgt het aantal terabytes explosief. Bij projecten zoals deze hebben we tot nu toe reeds 100 terabyte aan opnames met slechts twee camera’s op het terrein. En we zitten nog maar op zo’n twee derde van het project. Dit is trouwens niet alleen 100 terabyte om op te slaan en te bewerken, dit betekent dubbele back-ups, shuttle disks voor transport, etc. Een goede kwaliteitsvolle codec was met andere woorden heel belangrijk voor ons, maar de Varicam kan deze behoefte perfect beantwoorden. Voor de start van dit project hebben we meerdere tests uitgevoerd om te weten of we misschien de ruwe codecs van andere camera’s nodig hadden. Maar toen we de Varicams AVCIntra-codecs met de colour grading-functie testten, was zelfs onze colorist verrast!

Hoe heeft u beslist welke lenzen u zou gebruiken voor deze film?

Aangezien de Varicam35 enkel verkrijgbaar is met een PL-vatting, was onze lenskeuze beperkt tot de lenzen die voor PL-vatting geschikt zijn. In De Veluwe zijn er ongelofelijke landschappen en daarom begonnen we onze zoektocht bij de groothoeklenzen. Op dat moment was er niet veel keuze in lichte groothoeklenzen voor PL-vatting. Beide sets beschikken dus over een Duclos 11-16mm groothoek zoomlens en een Canon 17-120mm cinezoomlens. Maar de meeste van onze dieren zijn bijna ongrijpbaar voor de camera. Zeker de herten en everzwijnen, maar ook vossen en raven zijn heel schuchter voor mensen en camera’s. Het gebruik van lange telelenzen zijn bijgevolg onmisbaar voor ons. Ons oog viel al snel op de nieuwe Canon 50-1000 cinezoom, maar gezien de budgetten in Nederland heel beperkt zijn in vergelijking met sommige landen rondom ons, was dit niet mogelijk voor beide camerasets. Het gewicht van de complete set met de Canon 50-1000 zorgt er bovendien voor dat de camera moeilijk te verplaatsen is zonder hulp van assistenten. We zijn er dus uiteindelijk in geslaagd om de tweede cameraset van een fotolens te voorzien, de nieuwe Sigma 150-600 sports, die aangepast werd voor PL-vatting met cine style iris door Etkon, in Nederland. Na een aantal tests leek de Sigma goed te presteren in vergelijking met de Canon 50-1000, en met deze lens hadden we dus een meer budgetvriendelijke en lichte telelens voor de tweede cameraset.

Panasonic GH4 als een B-Cam

De Varicam blonk ook uit op verscheidene vlakken. Maar de verhaallijn van de film schreeuwde voor beweging in de opnames. Het gewicht van de camera beperkte ons in het gebruik van technieken om deze beweging over te brengen. Toen ontdekten we echter de Panasonic GH4 als een b-cam en dit bleek te werken voor ons. We gebruiken de GH4 voor sliders, camerakranen, gimbals en cable cam setup, etc. We hebben zelfs een bewegingsdetecterende cameraval gemaakt met de GH4. Maar het beste is dat we de GH4 regelmatig gebruiken als tweede camera met een ‘allesomvattende wide shot’, wanneer we filmen vanuit een schuilplaats. Het staat daar gewoon op een klein statief met een groothoeklens, terwijl wijzelf de Varicam35 met lange lens bedienen. De GH4 geeft de zekerheid dat men bij het bewerken altijd kan terugvallen op een wide shot. Om de kwaliteit en de look van de Varicam te koppelen, gebruiken we de v-log setting in de GH4 en een externe recorder om een 10bit-stream, afkomstig van de HDMI-output, op te nemen. Ik kan niet wachten om de aangekondigde Panasonic GH5 uit te proberen. Hiermee zouden we de externe recorder achterwege kunnen laten rechtstreeks op het  intern geheugen 10bit opnemen. Maar daar zal ik nog even op moeten wachten, denk ik.

"Macro image with camera settings on the monitor in the studio." Photo by Dick Harrewijn.

Dick Harrewijn using the Varicam 35 for timelapse of the sunset. Photo by Dick Harrewijn.

Waarom was de dual native iso 800/5000 zo belangrijk voor u?

Bij het filmen in een buitenomgeving zijn we zo goed als altijd aan het worstelen met de aanwezigheid van licht. We gebruiken vaak trage telelenzen en hoge framerates en altijd beide wanneer het beschikbare licht beperkt is. Bijgevolg zorgt de native gevoeligheid van de iso5000-functie voor meer vrijheid voor ons, als filmmakers van de wilde natuur. Zeker voor deze film, waarbij de meeste dieren zoals het edelhert en het everzwijn pas opduiken bij het vallen van de avond of bij het ochtendgloren. Regelmatig ben ik aan het filmen met mijn lange telelenzen bij -13° of -11° C, soms zelfs een halfuur voor zonsopgang of na zonsondergang. Dit zijn situaties die andere camera’s niet zouden aankunnen.

Maar de extra gevoeligheid komt niet alleen als een zegen bij het gebruik van lange lenzen en snellere framerates. Sommige scenes in deze film moeten worden opgenomen in een gecontroleerde omgeving in de studio. Voor een aantal scenes met insecten bijvoorbeeld, moeten we in staat zijn om het licht en de setting meer te kunnen controleren dan in de open natuur. In deze gevallen biedt de extra gevoeligheid ons de mogelijkheid om aanzienlijk minder lampen (en dus minder warmte) te gebruiken of we kunnen hogere diafragama’s filmen met de macrolenzen, waardoor we meer flexibel kunnen zijn in het kiezen van het diepteveld.

Nog een voorbeeld is de scene waarin padden het bos verlaten en migreren naar het lokale meer op zoek naar soortgenoten om te paren. Dit hele proces speelt zich ‘s nachts af en bij een vorig filmproject moesten we daarvoor verscheidene HMI-lampen en een generator meenemen. Met de Varicam35 ingesteld op iso5000, kon ik de volledige scene filmen met slechts twee 1x1 lichtpanelen. Dit maakte het heel wat eenvoudiger om de padden op hun tocht te volgen.

Is het dynamisch bereik van meer dan 14 stops nuttig geweest voor u?

Ik hou ervan om te filmen met blacklight. Het dynamisch bereik van moderne camera’s, zoals de Varicam35, brengt heel wat meer opties met zich mee om dat te doen. Bovendien, als ik alleen werk, zijn er vaak momenten waar de tijd mij dwingt om snel te handelen. Soms kom ik in een situatie terecht, waarbij ik een zonsopgang of -ondergang moet filmen zonder een gradiënt-filter binnen handbereik. Geen probleem. Het dynamisch bereik van de Varicamsensor geeft ons zoveel meer mogelijkheden dan vroeger. Met oudere camera’s zou het ons niet gelukt zijn om de donkergrijze wilde everzwijnen te filmen met achtergrondverlichting zonder hen te veranderen in pure silhouetten of om een zwarte raaf te filmen in stralend zonlicht, waarbij men nog steeds in hun veren een complexer kleurenpatroon kan waarnemen dan louter zwart.

Wat vindt u van de constructiekwaliteit en het design van de camera?

Voor mij lijkt het alsof de Varicam35 gebouwd is zoals een tank. We hebben wel een klein probleem gehad, waarbij kleine stofdeeltjes achter het beschermingsglas van de sensor terecht kwamen. Panasonic gaf toe dat het om een productiefout ging in de eerste reeks camera’s die ze hadden geproduceerd en het probleem werd snel verholpen door Panasonic, onmiddellijk nadat we het ontdekt hadden. Hoewel ik vind dat het design een aantal verbeteringen kan gebruiken, heeft de camera ons nooit in de steek gelaten. We hebben met deze twee camera’s 5-6 dagen per week gefilmd en dat bijna gedurende twee jaren. En om eerlijk te zijn, we zijn niet echt aardig geweest met de camera’s. We hebben door woeste landschappen gereden met de camera op en neer schokkend achterin de 4x4. We hebben soms gefilmd in extreem koude temperaturen en in sneeuwstormen tijdens de winter, afgelopen zomer hebben we vele dagen doorgebracht in schuilplaatsen waarin de temperatuur opliep tot 45° en we hebben gefilmd in hevige regenbuien tijdens de herfst. Beide camera’s hebben altijd perfect gewerkt en er waren nooit problemen.

Ik zei reeds dat het design wat verbetering zou kunnen gebruiken, maar met de komst van de VaricamLT werden zo goed als al mijn wensen beantwoord. Wat mij echter nooit heeft aangestaan is het design van de handgreep. Hoewel het design toelaat om een heel compleet arsenaal aan accessoires te monteren op de handgreep, wordt het metaal van deze handgreep verschrikkelijk koud in de winter en zelfs bij normale temperaturen is het geen pretje om de camera gedurende lange periodes met de hand vast te houden. Ondanks een aantal mogelijke oplossingen met aangepaste handgrepen van andere merken, zoals die van Vocas, heb ik het probleem verholpen door de handgreep te wikkelen in een stuk doek.

Daarnaast hoop ik dat Panasonic iets zal kunnen doen aan de frustrerende heropstart die telkens nodig is bij het wijzigen van de framerates of de recording codec. Hopelijk zal dit aangepast worden met toekomstige firmware upgrades?

Director of the film, Luc Enting, shooting with the Canon CN20x50. Photo by Jeffrey van Houten.

The weight of the Varicam35 might be a challenge for a wildlife filmmaker, but Dick Harrewijn says he’s got used to carrying the weight after 1,5 years in the field. Photo by Jeffrey van Houten.

De Varicam35 is een relatief zware camera. Voor ons als filmmakers in de wilde natuur betekent dit minder mobiliteit en dat zou een reden kunnen zijn om te kiezen voor een andere camera. Maar deze film was één van die natuurfilms, waarbij voornamelijk gefilmd werd vanuit schuilplaatsen. Bij de meeste schuilplaatsen konden we vrij dicht geraken met de wagen. Het extra gewicht van de Varicam vormde dus niet echt een probleem. Integendeel zelfs. Met het gebruik van de lange lenzen zorgde het gewicht van deze camera zelfs voor meer stabiliteit. Bij deze film was het gewicht voor ons dus eerder een positieve dan een negatieve eigenschap. En voor de momenten dat ik de volledige set moest dragen doorheen de heide, kan ik alleen maar zeggen dat ik na anderhalf jaar wel gewend was geraakt aan het gewicht. Dus heb ik mezelf eigenlijk een fitnessabonnement uitgespaard?

Na zo’n lange periode te hebben gefilmd met de Varicam ben ik heel vertrouwd geraakt met de camera en in het bijzonder met zijn beelden. Zijn natuurlijke kleuren, het briljant verwerken van de hoge belichting en zijn uitstekende 4K-resolutie, zorgen ervoor dat deze camera heel dicht in de buurt komt van de ultieme camera voor mijn soort werk.  Ik denk dat het gewicht misschien een probleem zou kunnen vormen bij een aantal van mijn toekomstige projecten. Maar nu er de mogelijkheid is om te kiezen voor de Varicam LT, zijn dergelijke zorgen overbodig. Ik ben fan van deze camera!

Dick Harrewijn
Documentary and wildlife in film and photography
www.dickharrewijn.com | ik@dickharrewijn.com | +31 6 1818 2655 | 
Instagram: https://www.instagram.com/dickharrewijn/
Facebook: https://www.facebook.com/dick.harrewijn